Endorfina - niezwykły hormon szczęścia

Uczucie przyjemności, łagodzenie bólu, euforia - to tylko niektóre z drogocennych właściwości działania endorfin. Nie bez powodu są one nazywane hormonami szczęścia. To właśnie one są odpowiedzialne za dobry nastrój i odczuwanie pozytywnych emocji. Skąd się biorą? Czy można wspomagać ich wydzielanie?

Endorfiny - co to tak naprawdę jest?

Endorfiny to hormony wydzielane przez ludzki organizm. Klasyfikowane są jako hormony peptydowe, zbudowane z ogromnej ilości aminokwasów. Najczęściej wyróżnia się trzy rodzaje endorfin:

  • α-endorfiny
  • β-endorfiny
  • γ-endorfiny
Endorfina - niezwykły hormon szczęścia

Ośrodki wydzielania się endorfin zlokalizowane są w neuroprzekaźnikach takich jak układ nerwowy, przysadka mózgowa oraz w obrębie rdzenia kręgowego.

Ich obecność w ludzkim organizmie odkryta została w drugiej połowie lat 70 XX wieku, na skutek badań dotyczących opioidów. Zauważono, że działanie substancji odurzających takich jak morfina czy fentanyl wiąże się z naturalnymi substancjami krążącymi w organizmie. Po latach badań udało się określić, iż to właśnie endorfiny skutecznie łączą się z receptorami opioidowymi. Ich nazwa pochodzi od połączenia słów “endogenny” czyli pochodzący z zewnątrz oraz morfina.

Endorfina - niezwykły hormon szczęścia

Wydzielanie endorfin

Endorfiny pozwalają skutecznie łagodzić bóle, osiągać uczucie błogości a nawet doprowadzać do stanu euforii. Dzięki swojej sile, hormony szczęścia redukują odczuwanie strachu czy stresu. Jakie jeszcze sytuacje powodują wydzielanie się endorfin?

  1. Śmiech przede wszystkim - im więcej śmiechu, tym mocniejszy wyrzut hormonów. Spekuluje się, że nawet samo myślenie o zabawnej sytuacji powoduje rozpoczęcie całego procesu.
  2. Wysiłek fizyczny - sport to nie tylko sposób na utrzymanie dobrej kondycji fizycznej. Ćwiczenia i uczucie zmęczenia pozwalają na stabilizację psychiczną, właśnie poprzez wydzielanie się endorfin. Warto jednak zaznaczyć, że poziom wydzielanych hormonów jest kwestią indywidualną. Dla jednej osoby wystarczający będzie krótki spacer z psem, dla innych długa wycieczka rowerowa.
  3. Seks - bliskość z drugim człowiekiem, przytulanie, całowanie czy stosunek seksualny są bardzo silnym aktywatorem receptorów. Lekka “trema” przed tego typu zachowaniami powoduje stres i podniecenie, co jest mocnym bodźcem do uaktywnienia hormonu szczęścia.
  4. Jedzenie - niektóre potrawy z łatwością pomogą w wydzielaniu endorfin. Zaliczyć do nich można przede wszystkim czekoladę. Jednak w kontrze staje także smak ostry. Jedzenie pikantnych potraw łączy się z uczuciem bólu, w związku z czym wydzielane zostają endorfiny mające na celu łagodzenie go.
  5. Alkohol - niewielkie ilości alkoholu pozwolą poczuć działanie hormonu szczęścia, jednak nadmiar procentów we krwi skutecznie zaburzy jego odczuwanie.
  6. Sytuację bolesne lub stresujące - Ku zaskoczeniu do sytuacji, która pozwala na bardzo silne odczuwanie działania endorfin, należy…poród! To właśnie dzięki nim, gdy na świat przychodzi dziecko, kobieta zapomina o bólu i nieprzyjemnych doznaniach, a na jej twarzy pojawia się szczery uśmiech. Im mocniejsze przeżycia dotyczące bólu, tym większą pracę wykonuje hormon szczęścia, starając się go jak najszybciej załagodzić.
Endorfina - niezwykły hormon szczęścia

Endorfiny jako narkotyk

Absolutnie nie! Chociaż działanie zarówno opioidów, jak i hormonu szczęścia jest podobne, nie można do końca ich ze sobą łączyć. Opioidy, podobnie jak endorfiny pobudzają receptory opioidowe. Jednak działanie tych drugich jest naturalnym procesem metabolicznym - szybko ulegają przemianom enzymatycznym. Dzięki temu ich praca jest krótkotrwała, a organizm nie ma możliwości uzależnić się od odczuwanych bodźców.

Opioidy, zawarte w lekach przeciwbólowych, stanowią silne źródło uzależnień. Zarówno lekarze, jak i pacjenci niechętnie po nie sięgają. Ich działanie może być długotrwałe. Dostarczane organizmowi od zewnątrz łączą się z receptorami, a proces ich przemiany zachodzi nawet kilka godzin. To wystarczający czas, aby rozwinęło się silne uzależnienie.

Hormon szczęścia z apteki?

Pomimo, że proces wydzielania endorfin jest zupełnie naturalny, dostępnych jest wiele suplementów, których skład ma na celu wspomaganie odczuwania hormonu. Warto jednak zaznaczyć, że nie działają one stricte na endorfiny, tylko na serotoninę ( nie jest ona hormonem, jedynie przekaźnikiem, jej działanie jest o wiele słabsze). Sztuczne preparaty nie zawsze dobrze wpływają na zdrowie i funkcjonowanie organizmu. Ich skład często budzi wiele wątpliwości. Łatwiejszym i tańszym sposobem na polepszenie humoru jest zjedzenia kawałka czekolady czy papryczki chilli. W diecie nie powinno także zabraknąć nabiału, ryb, pestek dyni oraz słonecznika, orzechów czy warzyw.

Endorfina - niezwykły hormon szczęścia

Ważna rola endorfin

Hormon szczęścia odpowiedzialny jest za nastrój, odczuwanie pozytywnych emocji, łagodzenie bólu oraz stresu. Jego brak lub zbyt mała częstotliwość aktywowania, może doprowadzić do pogorszenia się zdrowia, zarówno fizycznego jak i psychicznego. Do zaburzeń wywołanych przez niedobór endorfin zalicza się:

  • Depresja
  • migreny, nawracające bóle głowy
  • FMS (fibromialgia) - choroba objawiająca się bólami mięśni i kości

Wiedza medyczna dotycząca endorfin nie jest jeszcze pełna - wciąż trwają badania na temat wpływu hormonu szczęścia na ludzki organizm. Kto wie czym w przyszłości zaskoczą nas endorfiny.